:: چکیده


ادراک برپایه امکان: تاملی بر بازشناسی الگوی اشکال

 

پروفسور کامبیز بدیع


 

"امکان" و " احتمال" به عنوان دو موجودیت کلیدی در بیان عدم قطعیت (نایقینی، ناتاشتگی)، طی چند دهه اخیر، پا به پای یکدیگر مطرح بوده اند. آنچه درکل ایندو را از هم مجزا می سازد، تاکید امکان بر "وضعیت ساختار موجود" در یک موقعیت است، حال آنکه احتمال بر "کارکردهای تجربه شده" در خصوص یک موقعیت تاکید می ورزد. بدین منوال، شرط لازم برای توجیه کاربست امکان در قبال یک موقعیت، توانایی درنظر گرفتن ساختار برای آن و یا به تعبیری ساختارپذیر بودن است.

زمانی که بحث ساختار به میان می آید، این پرسش مطرح است که اجزای یک الگو و یا یک موقعیت چگونه بر پایه مدل های معین پا به ظهور می نهد، و زمانی که موضوع ادراک بر پایه امکان مطرح است، می توان چشم بر آن داشت که طیفی از امکانات در خصوص این اجزا  (که طبیعتی ساختاری دارد) گرد هم میآیند تا به این الگو و یا موقعیت مربوطه که درون آن اجزاء هر کدام برپایه مدل ویژه ای به صحنه آمده اند، هویت بخشند. ما بر این باوریم که ادراک این چنینی بر پایه نوعی ادغام (همجوشی) در قبال مجموعه ای از امکانات رخ می دهد. ادراک را بدین گونه می توان نگاشتی ذهنی از همباشی مجموعه ای از ساختارهای شکیل معنادار بر پایه ادغام اطلاعات مربوط به درجات امکان تعلق به مدلهای مرجع، که منجر به فراخاهی طبقه ای با هویت خاص می گردد، تلقی کرد. به تعبیری می توان ادعا داشت که ادغام وضعیت همباشی ساختارهای شکیل معنادار می تواند زمینه ساز یک دریافت (یا اندریافت) بهین از طبقات ممکن حاکم بر ساختاریابی این الگو باشد.

اساس رهیابی به فرآیند ادغام، که در ادبیات جاری رایانش به آن همجوشی اطلاعات نیز گفته می شود، بدین گونه است که، پس از آنکه برداری برای یک الگو بر پایه اطلاعات مربوط به متوسط درجات امکان (به ازاء جمیع ساختارهای شکیل معنادار از منظر هویت طبقات ممکنه الگو ) برساخته شد، کوشیده می شود تا شباهت اجزاء این بردار با ساختارهای شکیل معین در تک تک طبقات ممکنه، بر پایه بکارگیری نوعی تابع شباهت به رایانش درآمده و در گام بعد حاصلضرب مقادیر این شباهت ها به ازاء تک تک این طبقات تعیین گردد. بدیهی است که منطقاً طبقه ای از الگو که میزان این حاصلضرب به ازاء آن بیشترین باشد، می تواند بهترین طبقه ممکنه برای الگوی مربوطه تلقی گردد. بدیهی است که سیاق این چنیننی برای ادغام اطلاعات مربوط به درجات امکان، ساده ترین نوع رویکرد به ادغام است که اهمیت وجودی ساختارهای شکیل معنادار در هویت بخشی به طبقات الگو را یکسان در نظر می گیرد. معذالک، این انتظار می رود که بتوان از فرمالیزم های متفاوتی در ادغام اطلاعات بهره برد . ادغام یا همجوشی درجات امکان تعلق می تواند در دو سطح صورت گیرد: هویت بخشی به ساختارهای شکیل معنادار با هدف تعیین معقول (سنجیده) ترین طبقه ممکنه برای الگوی ورودی و طبقه بندی نهایی الگوی ورودی با هدف تعیین معقول (سنجیده) ترین طبقات ممکنه.  به هر باره از تلفیقی از این دو سطح می توان در حالت کلی برای یافتن طبقات معقولی (که به بهترین نحو پاسخگوی الگوی ورودی بوده و امکان را در ابعاد گوناگون قابل قبول سازند) بهره برد.

از جمله الگوها با خواص ساختاری می توان به الگوی اشکال مشتمل بر منحنی های باز و بسته و یا نواحی ویژه، الگوی هستینه های معنایی مشتمل بر ترکیبات واژگانی با معانی/ پیامهای ویژه ، الگوی عبارات ریاضی/ منطقی مشتمل بر نمادهای منطقی، گزاره ها، آرگومان ها، توابع و انواع متغیرها، ... اشاره داشت. اشکال بصورت کلی اجسام ( زنده، بی جان، برساخته( ،  پدیده ها ) کیهانی ، انگمانی، سازمانی، فردی( و نمادها ) حروف، اعداد، صور قراردادی حاوی پیام( ، را در بر می گیرد.

در این سخنرانی، مقوله ادراک برپایه امکان در خصوص الگوی اشکال  با تاکید بر جایگاه همجوشی اطلاعات مورد بحث قرار می گیرد. در وادی اشکال، مثالهایی از حروف ( لاتین و عربی) همراه با ساختارهای رابطه ای میان اجزای آنها (از نوع منحنی) که ساختاربخش اجزای شکیل معنادار هستند، به بحث گذاشته شده و گفته می شود که چگونه بر پایه درجات امکان متعلق به این اجزای شکیل است که نهایتاً طبقات ممکنه برای یک الگو معنا می یابند. منحنی مورد نظر برای یک جزء، منحنی با یک جهت یکسان است که درون آن هیچگونه نقطه عطفی که تغییردهنده جهت باشد، به چشم نمی خورد. دلیل عمده این انتخاب، سهولت در کاربست ساختارهای رابطه ای با هدف ساختار بخشی به ساختارهای شکیل معنادار است.

در پایان، ذکر این نکته ضروری است که رویکرد امکانی به ادراک این فرصت را به نحو مناسبی فراهم می سازد تا آن دسته از ساختارهای رابطه ای شکیل معنادار که پیام آور هویت کانونی طبقات هستند در فرآیند طبقه بندی الگو مد نظر قرار گرفته و بدین منوال از دخیل ساختن ساختارهای رابطه ای نامربوط که فرآیند طبقه بندی را با هزینه زمانی بالا مواجه می سازد، پرهیز گردد. آنچه به عنوان شهود، در وادی ادراک از آن یاد می شود، به نظر می رسد که به این امر مرتبط گردد.
 

کلید واژگان-- امکان، عدم قطعیت، الگو و اجزای آن، طبقه بندی الگو، ادغام (همجوشی)، ساختار شکیل معنادار، الگوی اشکال.


 

نمایه IEEE





فایل‌های مورد نیاز

خبر تصویری

1
2
3
4
5
6
7
8

چاپ مقالات منتخب در

شبکه های اجتماعی

پوستر همایش

© کلیه حقوق این وب سایت محفوظ می باشد .
طراحی و پیاده سازی شده توسط : همایش نگار ( ویرایش 10.0.5)